AFROBATIEK Twee maanden in Rwanda Rond de millenniumwisseling was ik een paar maanden op bezoek bij Tony Lucassen in Rwanda die daar een paar jaar werkt. We hebben allerlei mooie plekjes bezocht, in boomstammen gekanood, gorilla's gezien, in lianen geklommen, swingend gedanst en veel bananenbier gedronken. Ook hebben we een akrobatiekshow gemaakt en contact gezocht met de akrobaten ter plaatse. Daarover wil ik hier verslag doen, ook omdat de Rwandese akrobaten het leuk zouden vinden als er nog meer contacten zouden komen. De hoofdstad van Rwanda, de parel van donker Afrika, is Kigali. Aan een van de randen, waar de hoofdstad overgaat in de groene heuvels vol met akkers, bananenbomen en breedgehoornde koeien, ligt de wijk Gatenga, het akrobatencentrum van Rwanda. Hier begon de Chileense pater Carlos vele jaren terug een opvangcentrum voor straatkinderen. Inmiddels is het centrum flink uitgebreid. Er zijn tientallen lokale en enkele buitenlandse medewerkers. Er is een aantal gebouwen voor schoollessen, beroepscursussen en internaten, en natuurlijk slaapplaatsen voor het personeel en een kerk. Verder zijn er sportvelden en een openluchttheater. Er worden beroepscursussen gegeven aan arme jongeren en schoollessen aan straatkinderen. Het doel is meer dan het verwerven van kennis en technische vaardigheden. Het gaat ook om leren samenwerken, leren samenleven en leren doorzetten. Ngoma-trommels In dit kader zijn er ook veel sport-, spel- en muziekmogelijkheden. Het centrum geniet nationale bekendheid door de akrobatengroep die her en der optreedt. Ze zijn verreweg de professioneelste akrobatengroep van Rwanda en worden gevraagd voor optredens op feesten en manifestaties in wijkcentra, universiteiten en gevangenissen. 'De akrobaten van Gatenga' zijn een begrip in Rwanda. Het showprogramma varieert, maar bestaat bijvoorbeeld uit percussie op een tiental ngoma-trommels, een slangenmensact, tumbling, jongleren, door hoepels heen en weer springen en een rollo-rollo-act, dit geheel ondersteund door hun eigen band. Het meeste gebeurt door jongens van ongeveer 8 tot 28 jaar oud. Ze trainen vooral op zaterdagmorgen en we hebben een paar keer meegetraind. Er is geen duidelijke trainer: de beste doet tumbling voor en de rest die dat meent te kunnen, doet het na. Vangers zijn niet gebruikelijk. Onze hand-aan-hand-akrobatiek is daar niet standaard. Ze doen graag dingen na en letten daarbij niet te veel op de technische uitvoering. Verder zijn er mensen aan het jongleren, eenwielfietsen en rollo-rollo'en. Materiaal Ze vinden het vooral erg leuk als wij hun trucs proberen mee te doen. Veel van hen vinden contact met buitenlanders interessant. Ze spreken (behalve Kinyarwanda en Swahili) soms wat Frans, Engels of Italiaans. Behalve in akrobatiek zijn ze natuurlijk ook geïnteresseerd in mogelijke uitnodigingen om naar Europa te komen. Meetrainen is leuk; Pater Carlos stimuleert dat ook graag. Ze hebben gebrek aan geld (voor school, kleding en vervoer) en materiaal (lange mat, jongleerartikelen), maar maken er het beste van. Deze akrobaten dromen natuurlijk van een optreden in Europa. Als iemand ideeën heeft over mogelijkheden om dit te regelen willen wij graag bemiddelen. Hetzelfde geldt voor het zenden van (akrobatiek)materiaal. Straatkinderen In Kigali zijn ook veel ongeorganiseerde straatkinderen. Veel van hen hebben direct of indirect contact met jongens van Gatenga en verdrijven de ledigheid met trucjes. We hebben op verschillende plekken met enkele van hun leuk wederzijds trucjes voorgedaan en hen wat jongleerspullen laten gebruiken. Optreden Eventuele optredens worden in Rwanda op z'n Afrikaans geregeld; dat wil zeggen via via, meestal nogal ad hoc en er kan altijd wat tussen komen. Er zijn in ieder geval mogelijkheden in hotels, op sportcentra, op feesten en op manifestaties. We hebben meestal semi-georganiseerd opgetreden in hotels, op een sportclub en op busstations. Aan een gezamenlijk optreden met lokale akrobaten zijn we door de beperkte tijd nog niet toegekomen. Straatakrobatiek is in Rwanda onbekend; wie het doet, kan rekenen op een zeer enthousiast publiek. Veel geld verdienen met akrobatiek lijkt ons niet gemakkelijk in dit arme land, waar blanken per definitie als rijk worden gezien. Maar wij hadden het fantastisch en Tony gaat voorlopig door in Rwanda. Lucy zit weer in Europa. Voor verder contact Lucy: esmarinda@hotmail.com, tel. 06 - 51 89 46 16 Tony: tonylucassennl@hotmail.com Lucy Brouwer